biała róża

Miłość, polityka i lekkość bytu u Milana Kundery

Tematy, które powracają niczym bumerang w utworach Milana Kundery. Miłość bywa raczej gorzka. O polityce mówi się coraz mniej. A lekkość bytu okazuje się cięższa, niż można się spodziewać. Jakoś to jednak nie przeszkadza czytelnikom, bo książki Kundery docenia się dziś na całym świecie.

Czescy pisarze i tajemniczy Kundera

Sam Kundera jest chyba najbardziej znanym pisarzem czeskim, chociaż ma też i innych znanych kolegów po fachu z Czech: Franza Kafkę, Jaroslava Haška i Bohumila Hrabala. Jednocześnie jest jednym z bardziej tajemniczych twórców. We wszystkich wydaniach jego książek w notce o autorze pojawiają się tylko dwa zdania: Milan Kundera urodził się w 1929 roku w Czechach. Od 1975 roku mieszka we Francji.

Zanim Kundera zaczął pisać

Kundera urodził się pierwszego kwietnia w Brnie. I nie był to żart, chociaż taki tytuł otrzymała później jedna z jego bardziej znanych powieści. Od zawsze silnie związany był z muzyką. Jego ojciec, Ludvik, był muzykologiem i uczniem Leoša Janáčka (tego samego, którego Sinfonietta przewija się w najdłuższej powieści Murakamiego “1Q84”). Ojciec nauczył małego wówczas Milana gry na pianinie, a muzyka wielokrotnie pojawia się później w jego twórczości. Kundera zaczął nawet studiować muzykologię, ale z czasem zainteresował się też literaturę, a później filmem. Studia przerwał z powodów politycznych, ale szybko na nie wrócił.

Młodość w niespokojnych czasach

Kundera właściwie nie miał okazji poznać demokracji, wolności, spokojnego życia. Dorastał w czasach II wojny światowej, codziennością była dla niego okupacja niemiecka, z czasem zaczął sympatyzować z marksistami. Należał też przez wiele lat do partii, jednak dwukrotnie został z niej wykluczony. Za pierwszym razem, w odpowiedzi na to napisał swoją powieść „Żart”. Później po prostu wyjechał. Dziś mieszka na stałe we Francji, jego najnowsze utwory wydawane są po francusku i nie są tłumaczone na czeski. Podobno Kundera bywa w Czechach, odwiedza swoich przyjaciół, jednak zawsze prywatnie.

Niewidzialny Kundera

Kundera jak nikt strzeże swojej prywatności. Raz, że to jego własna sprawa, a dwa, że nie chce, żeby jego dzieła odczytywane były przez pryzmat jego biografii. Tych wątków autobiograficznych można się jednak czasami domyślić, a fakty z biografii połączyć z wydarzeniami z powieści. Jakkolwiek by jednak nie było, proza Kundery jest wyjątkowa, momentami niejasna, rzeczywistość często miesza się tu ze snem czy niemożliwą do zrealizowania fantazją.

Niezrównany znawca ludzkich emocji

Kundera już od dawna nie zajmuje się polityką. Nie krytykuje totalitaryzmu, bo uważa, że nie jest to warte powieści. Za to nie brakuje w jego twórczości ironii, wnikliwej analizy, skrupulatnie spisanych opisów nawet najbardziej subtelnych emocji, międzyludzkich relacji, które, choć w jakiś sposób krążą wokół miłości, to jednak często z prawdziwą miłością mają niewiele wspólnego.

Opublikowano: 8.11.2013